(024) 3553 5355
Điện thoại
irdop.quantri@gmail.com
Email to irdop.quantri@gmail.com

Đăng nhập - Tài khoản

Góp phần nghiên cứu cây hương nhu tía

Key words: Huong nhu tia, Ocimum sanctum L, Ocimum tenuiflorum, oil.

Sumery: Ocimum tenuiflorum (synonym Ocimum sanctum), commonly known as holy basil, tulasi (sometimes spelled thulasi) or tulsi, is an aromatic perennial plant in the family Lamiaceae. It is native to the Indian subcontinent and widespread as a cultivated plant throughout the Southeast Asian tropics. Some of the phytochemical constituents of tulsi are oleanolic acid, ursolic acid, rosmarinic acid, eugenol, carvacrol, linalool, β-caryophyllene (about 8%). Tulsi essential oil consists mostly of eugenol (~70%) β-elemene (~11.0%), β-caryophyllene (~8%) and germacrene (~2%), with the balance being made up of various trace compounds, mostly terpenes.

  1. Đặc điểm thực vật

Hương nhu tía tên khoa học là Ocimum sanctum L. hay Ocimum tenuiflorum L. còn có tên khác là é đỏ, é tía thuộc họ Bạc hà (Lamiaceae).

Cây nhỏ, sống hàng năm hay sống dai, cao đến gần 1m. Thân, cành màu đỏ tía, có lông mịn. Lá mọc đối, có cuống dài, hình mác hoặc thuôn, mép khía răng, hai mặt màu tím tía, có lông mềm. Cụm hoa mọc ở đầu cành thành chùm xim phân nhánh, lá bắc nhỏ, hoa màu trắng hay tía, xếp thành từng vòng 5-6 cái trên cụm hoa, đài hoa dài 3-5 mm, thùy trên hình mắt chim, thùy dưới hình giùi dài hơn, những thùy bên rất ngắn, tràng hoa có cánh hơi lượn sóng ở mép, nhị 4, vươn ra ngoài tràng.

Bộ phận dùng là thân mang cành, lá, hoa, cắt thành từng đoạn 2-3 cm, phơi âm can đến khô để nơi khô mát, tránh làm mất tinh dầu.

Hương nhu tía (Ocimum sanctum L.)

  1. Phân bố, sinh thái

Chi Ocimum L. có 8 loại, trong đó ở Việt Nam có 5 loài đều là cây trồng.

Hương nhu tía vốn là cây cổ nhiệt đới châu Á, được trồng rải rác ở Trung Quốc, Lào, Thái Lan để làm thuốc và làm rau gia vị. Ở Việt Nam, hương nhu tía mới được trồng hạn chế trong vườn các gia đình hoặc các cơ sở chữa bệnh theo y học cổ truyền. Cây ưa khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, nhiệt độ trung bình nằm trong khoảng 25-30°C, lượng mưa 1800-2600mm/năm. Ở các vùng núi cao có khí hậu cận nhiệt đới và hơi lạnh, không thấy trồng.

  1. Thành phần hóa học

Hương nhu tía chứa tinh dầu với thành phần chính là eugenol (trên 70%), methyleugenol (trên 12%) và β-caryophylen, ngoài ra hương nhu tía còn có các hợp chất thuộc nhóm flavonoid như apigenin, luteolin,  apigenin-7-glucuronid, luteolin-7-glucuronid, orientin và nhóm polyphenol như: acid galic, acid galic methylester, acid galic ethylester, acid protocatechic,acid rosmarinic.
– Acid ursolic là một thành phần quan trọng và có hàm lượng cao trong Hương nhu tía.

Hiện nay Viện Nghiên cứu và phát triển sản phẩm thiên nhiên đang nghiên cứu định tính các nhóm chất hữu cơ bằng phản ứng hóa học

  1. Tác dụng dược lý

Tác dụng kháng khuẩn: Ở Việt Nam, tác dụng kháng khuẩn của tinh dầu hương nhu tía đã được nghiên cứu cho thấy có tác dụng kháng khuẩn đối với các chủng sau với sự đánh giá bằng đường kính vòng vô khuẩn: Bacillus mycoidessubtilisDiplococcus pneumoniaeEscherichia coliKlebsiella spMycobacterium tuberculosisProteus vulgarisSalmonella typhiShigella dysenteriaeStaphylococcus aureusStreptococcus haemolyticusMycobacterium tuberculosisBacillus pyocyaneus, Escherichia coli, Salmonella typhi và có nhận định rằng tác dụng kháng khuẩn đối với Mycobacterium tuberculosis của tinh dầu hương nhu bằng khoảng 1/10 của tác dụng Streptomycin và bằng 1/4 của isoniazid. Ngoài ra, các nghiên cứu còn cho thấy hương nhu tía có tác dụng trừ muỗi nên việc trồng hương nhu quanh nhà được coi là một biện pháp khống chế muỗi (The Wealth of India Vol VII – 1996 -84).

Tác dụng chống viêm, giảm đau, hạ sốt: Dung dịch chiết bằng methanol và dạng nhũ dịch điều chế từ hương nhu tía đã được thí nghiệm về các tác dụng chống viêm, giảm đau và hạ sốt. Kết quả cho thấy cả 2 dạng bào chế trên đều có tác dụng tốt.

Các tác dụng khác: Tinh dầu hương nhu tía còn được chứng minh là có tác dụng diệt amip Entamoba moskowski. Ngoài ra, tinh dầu hương nhu tía đã được xác định có tác dụng kháng histamin trong thí nghiệm gây co bóp hồi trường cô lập chuột lang.

  1. Tính vị, công năng

Hương nhu tía có vị cay, mùi thơm, tính ấm, vào 2 kinh: phế, vị, có tác dụng phát hãn (làm ra mồ hồi), thanh nhiệt, tán thấp, hành thủy, giảm đau.

  1. Công dụng

Hương nhu tía được dùng làm thuốc trong phạm vi kinh nghiệm dân gian để hạ sốt, chữa cảm nhất làm cảm nắng, say nắng, nhức đầu, đau bụng, đi ngoài, nôn mửa, phù thũng. Ngày dùng 6-12g dưới dạng thuốc sắc hoặc thuốc hãm.

Eugenol, chiết từ hương nhu tía, được dùng trong nha khoa và là nguyên liệu để tổng hợp vanilin.

Ở Ấn Độ, nước hãm của lá hương nhu tía được dùng chữa đau dạ dày ở trẻ em, và sốt rét. Dịch ép từ lá chữa nôn mửa và giun móc vì trong dược liệu có thymol, phối hợp với mật ong, gừng và dịch ép tỏi là thuốc lợi đờm, chữa viêm phế quản, ho ở trẻ em. Dịch ép từ lá còn chữa rắn độc cắn.

Ở Myanmar, nước sắc của lá sắc của lá hương nhu tía chữa đày hơi và tiêu chảy ở trẻ em, hạt hương nhu chữa bệnh thận. Ở Malaysia, dịch hãm từ lá chữa viêm đường hô hấp và rối loạn kinh nguyệt.

  1. Bài thuốc có hương nhu

Chữa cảm sốt, nhức đầu, đau bụng, chân tay lạnh:

Hương nhu tía 500g, hậu phác (tẩm gừng nướng) 200g, bạch biển đậu (sao) 2000g. Tất cả tán nhỏ, trộn đều, mỗi lần uống 10g có khi đến 20g với nước sôi để nguội.

Chữa cảm, làm ra mồ hôi, hạ sốt:

Hương nhu, hoắc hương, bạc hà, sả, tía tô, lá bưởi, lá chanh mỗi thứ 10g. Tất cả rửa sạch, đun sôi dùng xông hơi (nồi nước xông).

Phòng, chữa cảm nắng, say nắng:

Lá hương nhu 32g, hạt đậu ván 32g, củ sắn dây 24g, gừng sống 12g. Các vị phơi khô, tán nhỏ, rây bột mịn. Mỗi lần người lớn 16g, trẻ em 8g, hãm với nước sôi (kinh nghiệm của Viện Y học cổ truyền).

Chữa trẻ em chậm mọc tóc

Hương nhu sắc đặc, hòa với mỡ lợn bôi hàng ngày (Tuệ Tĩnh, Nam Dược thần hiệu).

Chữa hôi miệng

Hương nhu 10g, sắc với 200 ml nước, dùng súc miệng và ngâm.

Chữa chậm mọc tóc ở trẻ em

Hương nhu 40 g sắc cùng với 200 ml nước rồi trộn với một ít mỡ lợn đã nguội bôi lên đầu. Phương pháp này sẽ giúp mọc tóc rất nhanh.

Giúp tóc nhanh dài, bóng mượt

Hương nhu tía, lá bưởi (có thể dùng vỏ bưởi), quả bồ kết khô, mỗi vị 10 g. Tất cả đem đốt sơ qua trên lửa than rồi nấu cùng 3 lít nước, pha ấm rồi gội đầu. Mỗi tuần nên gội 2-3 lần sẽ giúp tóc nhanh dài và rất bóng mượt.

Xử lý dầu nhờn

Bôi một vài giọt tinh dầu hương nhu tía trong dầu gội bình thường. Ngoài ra, chuẩn bị các phương pháp chăm sóc tóc tự chế đơn giản chỉ bằng cách trộn tinh dầu này cùng với baking soda.

Sử dụng nước hương nhu đun sôi

Lá hương nhu rửa sạch, đun sôi với nước trong 5 phút. Để nguội, sau đó sử dụng nước này để gội đầu. Trong khi gội kết hợp với massage da đầu nhẹ nhàng để kích thích máu lưu thông cũng như giúp các dưỡng chất thẩm thấu đều và sâu. Công thức này giúp chống rụng tóc hiệu quả. Hương nhu kết hợp với ngải cứu, lá bưởi đun sôi cũng là một công thức tuyệt vời dành cho tóc.

  1. Kết luận:

Hương nhu tía là một đối tượng được nghiên cứu và sử dụng nhiều trong ngành dược và công nghệ thực phẩm. Các nghiên cứu về cây này đã được đề cập trong nước và trên thế giới.

Tuy nhiên các ứng dụng từ cây này còn chưa được khai thác hết, trong đó có tác dụng trong nghệ làm đẹp như: dưỡng da, dưỡng tóc… Viện Nghiên cứu và phát triển sản phẩm thiên nhiên (IRDOP) đang nghiên cứu khai thác tác dụng này từ Hương nhu tía (Ocimum sanctum L.), một loài cây dễ trồng tại Việt Nam.

Tài liệu tham khảo

  1. Nguyễn Ngọc Hiếu (2013), “Nghiên cứu thành phần hóa học của cây hương nhu tía (Ocimum sanctum L.)”, Khóa luận tốt nghiệp dược sĩ đại học, Đại học Dược Hà Nội.
  2. Viện dược liệu (2006), Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật.

Bài viết liên quan

Liên hệ

176 Phùng Khoang, phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm, T.p Hà Nội
Điện thoại
(024)-3553-5355
Email
irdop.quantri@gmail.com

Dịch vụ

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Nghiên cứu khoa học
ĐÁNH GIÁ, KIỂM NGHIỆM
Nghiên cứu khoa học
TƯ VẤN, ĐÀO TẠO
Nghiên cứu khoa học

Tài Liệu

Bài báo quốc tế

Bài báo quốc tế

Báo cáo khoa học

Báo cáo khoa học

Nghiên cứu khoa học

Bài báo quốc tế

Liên kết website