1. Ngộ độc thực phẩm – Nguy cơ gia tăng trong ngày Tết
Ngày Tết Nguyên đán là thời điểm nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng cao, với nhiều món ăn truyền thống được chế biến sẵn, bảo quản lâu ngày hoặc sử dụng lại nhiều bữa. Nếu khâu lựa chọn nguyên liệu, chế biến và bảo quản không đảm bảo, thực phẩm rất dễ trở thành nguồn gây ngộ độc, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.
Ngộ độc thực phẩm không chỉ gây rối loạn tiêu hóa thông thường mà trong nhiều trường hợp có thể dẫn đến biến chứng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng, đặc biệt ở trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền.
2. Nguyên nhân thường gặp gây ngộ độc thực phẩm ngày Tết
Ngộ độc thực phẩm có thể xảy ra do:
– Thực phẩm nhiễm vi sinh vật gây bệnh (Salmonella, E.coli, tụ cầu vàng, vi khuẩn yếm khí…)
– Thực phẩm nhiễm hóa chất độc hại (thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, phụ gia ngoài danh mục cho phép)
– Thực phẩm bị biến chất, ôi thiu do bảo quản không đúng nhiệt độ
– Thực phẩm chứa độc tố tự nhiên (so biển, cá nóc, thịt cóc…)
Thời gian xuất hiện triệu chứng: Vài phút đến vài giờ: thường liên quan đến hóa chất độc
2–4 giờ: thường gặp ở thực phẩm bị biến chất
6–48 giờ: phổ biến với ngộ độc vi sinh
3. Các triệu chứng lâm sàng thường gặp
Tùy nguyên nhân gây ngộ độc, người bệnh có thể xuất hiện:
– Đau bụng, buồn nôn, nôn
– Tiêu chảy nhiều lần
– Choáng váng, đau đầu, mệt mỏi
– Ngứa cổ họng, tiết nhiều nước bọt, nổi mề đay
– Trường hợp nặng: co giật, rối loạn ý thức, hôn mê
Nhận biết sớm triệu chứng giúp xử trí kịp thời, hạn chế mức độ hấp thu độc chất vào cơ thể.
4. Cách sơ cứu tạm thời khi bị ngộ độc thực phẩm trong ngày Tết
4.1. Trường hợp người bệnh buồn nôn, nôn
Cần loại bỏ sớm thực phẩm nghi ngờ ra khỏi dạ dày
Chỉ gây nôn khi người bệnh còn tỉnh táo
Cho uống 100-200 ml nước sạch
Dùng tăm bông hoặc dụng cụ sạch kích thích họng
Cho người bệnh cúi thấp đầu khi nôn để tránh hít sặc vào phổi
Nếu không gây nôn được, có thể sử dụng than hoạt tính
→ Than hoạt tính có khả năng hấp phụ độc tố, hạn chế độc chất thấm vào máu
⚠️ Không gây nôn trong các trường hợp: người bệnh hôn mê, co giật, rối loạn ý thức.
4.2. Trường hợp người bệnh tiêu chảy
Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy, vì có thể giữ lại độc tố trong cơ thể
Bù nước và điện giải kịp thời:
Uống oresol pha đúng hướng dẫn
Hoặc pha dung dịch tạm thời:
½ thìa cà phê muối + 4 thìa cà phê đường trong 1 lít nước sạch
Việc bù nước đầy đủ giúp phòng ngừa mất nước và rối loạn điện giải, biến chứng thường gặp của ngộ độc thực phẩm.
4.3. Trường hợp có dấu hiệu nặng
Nếu người bệnh:
Không tỉnh táo, lơ mơ
Co giật, hôn mê
Triệu chứng không cải thiện hoặc nặng lên sau sơ cứu
➡️ Cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí chuyên môn. Không tự điều trị tại nhà.
5. Những việc cần làm song song với sơ cứu
Ngưng ngay việc sử dụng thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc
Cảnh báo người thân, người xung quanh không tiếp tục ăn
Giữ lại và bảo quản lạnh mẫu thực phẩm nghi ngờ để phục vụ xác định nguyên nhân
Khi có nhiều người cùng bị ngộ độc, cần báo ngay cho cơ quan chức năng
6. Báo cáo và xử lý khi xảy ra ngộ độc thực phẩm tập thể
Trong trường hợp xảy ra ngộ độc thực phẩm hàng loạt, cần khẩn trương:
Tổ chức cấp cứu người bệnh
Thông báo đến: Bệnh viện, phòng khám, trạm y tế gần nhất, Trung tâm cấp cứu 115, Trung tâm Y tế Quận/Huyện, Sở Y tế, Ban Quản lý An toàn thực phẩm,…
Việc báo cáo sớm giúp điều tra nguyên nhân, khoanh vùng nguy cơ và phòng ngừa các vụ việc tương tự.
7. Kết luận
Sơ cứu đúng cách khi bị ngộ độc thực phẩm trong ngày Tết có vai trò quan trọng trong việc giảm mức độ nguy hiểm và hạn chế biến chứng. Tuy nhiên, sơ cứu không thay thế cho điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng hoặc nghi ngờ ngộ độc, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
👉 Ăn Tết an toàn và chủ động phòng ngừa và xử trí đúng khi xảy ra ngộ độc thực phẩm là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
📚 Tài liệu tham khảo
[1] Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – Foodborne diseases
[2] Cục An toàn Thực phẩm – Bộ Y tế Việt Nam: Hướng dẫn xử trí ngộ độc thực phẩm
[3] Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC): Food Poisoning Prevention & Response
——————————
Viện Nghiên cứu & Phát triển Sản phẩm Thiên nhiên (IRDOP)
Số 12 Phùng Khoang 2, Trung Văn, Nam Từ Liêm, Hà Nội
0912 359 499
#IRDOP #Antoanthucpham #kiemnghiemkhoahoc
