DỊCH VỤ CỦA IRDOP GỒM NHỮNG GÌ? DOANH NGHIỆP NÊN BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU?

Nhiều doanh nghiệp khi lần đầu tìm hiểu về dịch vụ của IRDOP thường băn khoăn không biết nên bắt đầu từ đâu, bởi Viện Nghiên cứu & Phát triển Sản phẩm Thiên nhiên (IRDOP) hiện đang triển khai khá nhiều mảng dịch vụ khác nhau, từ kiểm nghiệm, công bố sản phẩm cho đến mã số mã vạch và tem chống hàng giả. Bài viết dưới đây tổng hợp các nhóm dịch vụ hiện có tại IRDOP và gợi ý một số hướng tiếp cận theo từng giai đoạn phát triển sản phẩm, giúp doanh nghiệp hình dung rõ hơn trước khi liên hệ tìm hiểu chi tiết.

1. IRDOP là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nào?

Viện Nghiên cứu & Phát triển Sản phẩm Thiên nhiên (IRDOP) là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, kiểm nghiệm và hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ pháp lý cho sản phẩm, với phòng thử nghiệm được công nhận theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025:2017.  Bên cạnh mảng kiểm nghiệm, IRDOP còn mở rộng sang các dịch vụ liên quan như công bố sản phẩm, đăng ký mã số mã vạch và giải pháp tem chống hàng giả, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong nhiều khâu khác nhau trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Trên thị trường hiện có nhiều đơn vị cùng cung cấp các dịch vụ kiểm nghiệm và chứng nhận sản phẩm; doanh nghiệp có thể tham khảo, so sánh phạm vi chứng nhận và kinh nghiệm thực tế của từng đơn vị trước khi quyết định hợp tác lâu dài.

2. Tổng quan các nhóm dịch vụ hiện có tại IRDOP

Về cơ bản, dịch vụ của IRDOP có thể chia thành sáu nhóm chính, tương ứng với các nhu cầu khác nhau của doanh nghiệp trong quá trình đưa sản phẩm ra thị trường:

Nhóm dịch vụ	Nội dung chính	Thường được cân nhắc khi nào
Kiểm nghiệm thực phẩm	Phân tích chỉ tiêu an toàn thực phẩm: vi sinh, kim loại nặng, dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, chất bảo quản…	Trước khi công bố sản phẩm, hoặc kiểm tra định kỳ theo yêu cầu quản lý chất lượng
Kiểm nghiệm mỹ phẩm	Phân tích thành phần, chỉ tiêu vi sinh, kim loại nặng, giới hạn các chất trong mỹ phẩm	Trước khi thực hiện thủ tục công bố mỹ phẩm
Kiểm nghiệm dược liệu, sản phẩm có nguồn gốc thảo dược	Định tính, định lượng hoạt chất; kiểm tra chỉ tiêu chất lượng của dược liệu, chiết xuất	Sản phẩm thực phẩm chức năng, sản phẩm có thành phần thảo dược
Công bố sản phẩm	Hỗ trợ soạn hồ sơ và thực hiện thủ tục công bố theo quy định hiện hành	Trước khi đưa sản phẩm ra thị trường hoặc khi thay đổi thông tin sản phẩm
Mã số mã vạch & QR code	Hỗ trợ đăng ký mã doanh nghiệp GS1, tạo mã vạch/QR code cho từng sản phẩm	Khi cần thể hiện thông tin định danh sản phẩm, bán hàng đa kênh, quản lý kho
Tem chống hàng giả	Tư vấn giải pháp tem xác thực, tem truy xuất nhằm hỗ trợ bảo vệ thương hiệu	Khi sản phẩm có nguy cơ bị làm giả hoặc doanh nghiệp muốn tăng độ tin cậy với người tiêu dùng

2.1 Kiểm nghiệm thực phẩm

Đây là nhóm dịch vụ được nhiều doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm tìm đến đầu tiên, phục vụ mục đích công bố sản phẩm, kiểm soát chất lượng nội bộ hoặc đáp ứng yêu cầu của đối tác, nhà phân phối. Các chỉ tiêu kiểm nghiệm thường liên quan đến vi sinh vật, kim loại nặng, dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, tùy theo nhóm sản phẩm cụ thể. Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm bài viết về thực phẩm không rõ nguồn gốc và những rủi ro từ góc nhìn kiểm nghiệm để hiểu rõ hơn về vai trò của kiểm nghiệm trong việc kiểm soát chất lượng đầu vào.

2.2 Kiểm nghiệm mỹ phẩm

Với nhóm sản phẩm mỹ phẩm, kiểm nghiệm thường là bước cần thực hiện trước khi tiến hành thủ tục công bố theo quy định hiện hành, nhằm xác định các chỉ tiêu về thành phần, vi sinh và giới hạn kim loại nặng. Nhiều doanh nghiệp, kể cả những đơn vị theo đuổi hướng mỹ phẩm thiên nhiên, vẫn cần thực hiện kiểm nghiệm đầy đủ; nội dung này được phân tích chi tiết hơn trong bài viết “Vì sao mỹ phẩm thiên nhiên vẫn cần kiểm nghiệm”. 

2.3 Kiểm nghiệm dược liệu và sản phẩm có nguồn gốc thảo dược

Nhóm dịch vụ này phục vụ các sản phẩm có thành phần dược liệu, thực phẩm chức năng hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, với các phép thử định tính, định lượng hoạt chất nhằm hỗ trợ hồ sơ công bố và kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào. Một ví dụ liên quan có thể tham khảo là bài viết về các loại thảo dược thường gặp trong đồ uống giải rượu, trong đó có đề cập đến một số lưu ý khoa học khi sử dụng nguyên liệu thảo dược.

2.4 Công bố sản phẩm

Sau khi có kết quả kiểm nghiệm phù hợp, doanh nghiệp thường cần thực hiện thủ tục công bố sản phẩm trước khi lưu hành. IRDOP hỗ trợ doanh nghiệp trong việc chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục công bố theo quy định hiện hành. Dù đã có hồ sơ công bố, doanh nghiệp vẫn nên lưu ý về việc kiểm nghiệm định kỳ; nội dung này được trình bày trong bài viết tại sao doanh nghiệp cần kiểm nghiệm định kỳ dù đã có hồ sơ công bố .

2.5 Mã số mã vạch và QR code

Mã số mã vạch giúp thể hiện các thông tin cơ bản của sản phẩm và hỗ trợ quản lý bán hàng, kho vận, trong khi QR code thường được sử dụng để kết nối sản phẩm với thông tin truy xuất nguồn gốc hoặc các nội dung số khác. Xu hướng ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc trong nông sản, thực phẩm cũng được đề cập trong bài viết về hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam. Việc đăng ký, sử dụng mã số, mã vạch tại Việt Nam hiện được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật liên quan đến mã số, mã vạch và quản lý truy xuất nguồn gốc, do đó, doanh nghiệp nên tìm hiểu quy định hiện hành trước khi triển khai.

2.6 Tem chống hàng giả

Với những sản phẩm có nguy cơ bị làm giả hoặc doanh nghiệp muốn tăng thêm độ tin cậy với người tiêu dùng, giải pháp tem chống hàng giả có thể được cân nhắc như một lớp bảo vệ bổ sung, thường được kết hợp cùng mã QR code để hỗ trợ xác thực và truy xuất thông tin sản phẩm.

3. Doanh nghiệp nên bắt đầu từ dịch vụ nào?

Không có một câu trả lời chung cho mọi doanh nghiệp, vì lựa chọn dịch vụ phù hợp còn phụ thuộc vào giai đoạn phát triển sản phẩm, ngành hàng và kế hoạch kinh doanh cụ thể. Dưới đây là một số tình huống thường gặp mà doanh nghiệp có thể đối chiếu:

3.1 Doanh nghiệp có sản phẩm mới, chuẩn bị đưa ra thị trường

Trong trường hợp này, kiểm nghiệm sản phẩm thường là bước cần thực hiện trước tiên, vì kết quả kiểm nghiệm là căn cứ quan trọng để chuẩn bị hồ sơ công bố. Sau khi hoàn tất công bố, doanh nghiệp có thể tiếp tục đăng ký mã số mã vạch để phục vụ việc phân phối và bán hàng.

3.2 Doanh nghiệp đã có sản phẩm lưu hành nhưng hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ

Nếu sản phẩm đã có mặt trên thị trường nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ công bố hoặc kết quả kiểm nghiệm đã cũ, doanh nghiệp nên rà soát lại tình trạng hồ sơ hiện có và bổ sung kiểm nghiệm, công bố cho phù hợp với quy định hiện hành, tránh để phát sinh rủi ro về sau.

3.3 Doanh nghiệp muốn tăng khả năng nhận diện và hạn chế rủi ro hàng giả

Với nhóm doanh nghiệp đã có nền tảng pháp lý tương đối ổn định, việc đầu tư thêm vào QR code truy xuất và tem chống hàng giả có thể là bước tiếp theo, nhằm hỗ trợ xây dựng lòng tin với người tiêu dùng và bảo vệ thương hiệu trên thị trường.

4. Quy trình phối hợp với IRDOP thường diễn ra như thế nào?

1.   Doanh nghiệp mô tả sơ bộ về sản phẩm, mục tiêu (kiểm nghiệm, công bố, mã vạch hay tem chống hàng giả) để được trao đổi về phạm vi dịch vụ phù hợp.

2.   IRDOP tư vấn các chỉ tiêu, tài liệu cần chuẩn bị dựa trên loại sản phẩm và quy định hiện hành liên quan.

3.   Doanh nghiệp gửi mẫu thử hoặc hồ sơ, tài liệu liên quan để tiến hành các bước tiếp theo.

4.   IRDOP thực hiện kiểm nghiệm, soạn hồ sơ hoặc triển khai dịch vụ theo phạm vi đã thống nhất, và trả kết quả hoặc hồ sơ cho doanh nghiệp.

5.   Doanh nghiệp có thể tiếp tục trao đổi thêm về các dịch vụ liên quan khác nếu có nhu cầu mở rộng.

5. Một số lưu ý khi lựa chọn đơn vị kiểm nghiệm và công bố sản phẩm

•     Kiểm tra phạm vi công nhận (scope) của phòng thử nghiệm để đảm bảo chỉ tiêu cần kiểm nghiệm nằm trong phạm vi được công nhận.

•     Xem xét thời gian trả kết quả, đặc biệt với các sản phẩm cần công bố gấp hoặc phục vụ đấu thầu, xuất khẩu.

•     Tìm hiểu về kinh nghiệm thực hiện đối với nhóm sản phẩm cụ thể của doanh nghiệp, vì mỗi ngành hàng có thể có yêu cầu chỉ tiêu khác nhau.

•     Đối chiếu quy định pháp luật hiện hành và các văn bản sửa đổi, bổ sung nếu có, vì các quy định liên quan đến công bố, mã số mã vạch có thể được điều chỉnh theo thời gian.

6. Một số câu hỏi thường gặp về dịch vụ của IRDOP

IRDOP có thể hỗ trợ toàn bộ quy trình từ kiểm nghiệm đến công bố sản phẩm không?

Về cơ bản, doanh nghiệp có thể sử dụng phối hợp các dịch vụ kiểm nghiệm và công bố tại IRDOP để giảm bớt việc làm việc với nhiều đơn vị khác nhau. Tuy nhiên, phạm vi hỗ trợ cụ thể còn tùy thuộc vào loại sản phẩm và quy định áp dụng, nên doanh nghiệp cần trao đổi cụ thể trước khi triển khai.

Doanh nghiệp nhỏ có cần triển khai tem chống hàng giả ngay từ đầu không?

Không nhất thiết. Với doanh nghiệp mới, việc ưu tiên hoàn thiện kiểm nghiệm và công bố sản phẩm thường quan trọng hơn. Tem chống hàng giả có thể được cân nhắc bổ sung sau, khi sản phẩm đã có chỗ đứng nhất định trên thị trường hoặc khi doanh nghiệp nhận thấy có nguy cơ bị làm giả.

Mã số mã vạch có bắt buộc đối với mọi sản phẩm không?

Việc sử dụng mã số, mã vạch được điều chỉnh bởi các quy định liên quan đến mã số, mã vạch và quản lý truy xuất nguồn gốc hiện hành. Yêu cầu cụ thể có thể khác nhau tùy ngành hàng và kênh phân phối, vì vậy doanh nghiệp nên đối chiếu quy định áp dụng cho sản phẩm của mình và các văn bản sửa đổi, bổ sung nếu có.

7. Kết luận

Nhìn chung, dịch vụ của IRDOP bao phủ nhiều khâu khác nhau trong quá trình đưa sản phẩm ra thị trường, từ kiểm nghiệm, công bố sản phẩm cho đến mã số, mã vạch và tem chống hàng giả. Doanh nghiệp không cần triển khai tất cả cùng lúc, mà có thể lựa chọn dịch vụ phù hợp theo từng giai đoạn phát triển sản phẩm và mức độ ưu tiên thực tế của mình. Việc trao đổi cụ thể với đơn vị cung cấp dịch vụ trước khi triển khai sẽ giúp doanh nghiệp có kế hoạch phù hợp hơn.

8. Thông tin liên hệ

9. Tài liệu tham khảo

1. Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm và các văn bản sửa đổi, bổ sung nếu có

2. Thông tư 24/2019/TT-BYT quy định về quản lý và công bố sản phẩm mỹ phẩm và các văn bản sửa đổi, bổ sung nếu có

3. QCVN 8-2:2011/BYT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm

4. QCVN 8-3:2012/BYT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với ô nhiễm vi sinh vật trong thực phẩm

5. ISO/IEC 17025:2017 – Yêu cầu chung về năng lực của phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn

6. Nghị định 132/2008/NĐ-CP và Nghị định 74/2018/NĐ-CP quy định về mã số, mã vạch, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 13/2022/NĐ-CP

7. Thông tư 10/2020/TT-BKHCN quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của các Nghị định về sử dụng mã số, mã vạch

8. Thông tư 02/2024/TT-BKHCN về quản lý truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa

9. Codex Alimentarius – hệ thống tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (tham khảo)

10. Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia (NBC), Bộ Khoa học và Công nghệ – nbc.gov.vn