1. Tổng quan: Vì sao kết quả kiểm nghiệm có thể bị sai lệch?
Trong lĩnh vực thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm hay môi trường, kết quả kiểm nghiệm chính xác là yếu tố quyết định để doanh nghiệp công bố sản phẩm, đánh giá chất lượng và đảm bảo an toàn người tiêu dùng.
Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng kết quả có thể sai lệch ngay từ ngoài phòng thí nghiệm, chỉ vì những lỗi rất nhỏ như:
- – Lấy mẫu không đúng cách
- – Bảo quản sai điều kiện
- – Vận chuyển không phù hợp
- – Bao bì không đạt chuẩn
- – Sai sót trong quy trình thử nghiệm
Những sai lệch này có thể khiến kết quả không phản ánh đúng thực tế, dẫn đến sản phẩm bị đánh rớt, kiểm nghiệm lại tốn thời gian – chi phí.
Bài viết này sẽ phân tích toàn bộ yếu tố ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả kiểm nghiệm, cùng giải pháp giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro.
2. Lấy mẫu – bước quan trọng nhất nhưng cũng dễ mắc lỗi nhất
70% sai lệch kết quả kiểm nghiệm đến từ lỗi lấy mẫu (theo thống kê trong ngành kiểm nghiệm quốc tế)
2.1. Lấy mẫu không đại diện cho lô sản xuất
Một mẫu chỉ có giá trị khi đại diện. Các lỗi thường gặp:
- – Lấy mẫu chỉ ở bề mặt, bỏ qua phần bên trong
- – Lấy quá ít, không đúng quy định
- – Lấy ở vị trí “đẹp”, không tiêu biểu
Kết quả không phản ánh toàn bộ lô hàng → doanh nghiệp dễ hiểu sai chất lượng thật.
2.2. Dụng cụ lấy mẫu bị nhiễm tạp hoặc không đạt chuẩn
Dụng cụ không vô trùng → chỉ tiêu vi sinh dễ bị sai lệch.
Dụng cụ bằng nhựa kém chất lượng → chất nhựa thôi nhiễm vào mẫu.
2.3. Nhân sự chưa được đào tạo kỹ thuật lấy mẫu
Nhiều người lấy mẫu không có chuyên môn dẫn đến:
- – Không sử dụng găng tay
- – Lấy mẫu sai trọng lượng
- – Không ghi chép đầy đủ thời gian – mã lô
- – Lấy sai vị trí lấy mẫu chuẩn SOP
3. Bảo quản mẫu – yếu tố quan trọng quyết định độ ổn định
3.1. Không duy trì đúng nhiệt độ quy định
Nhiệt độ ảnh hưởng mạnh đến chất lượng mẫu, đặc biệt với:
- – Vi sinh vật
- – Vitamin
- – Enzyme
- – Thực phẩm tươi sống
- – Sữa, nước giải khát, sản phẩm lên men
Nếu nhiệt độ quá cao → vi sinh phát triển → tăng chỉ tiêu vượt mức.
Nếu quá thấp → phá vỡ cấu trúc → thay đổi thành phần phân tích.
3.2. Bao bì không phù hợp
Một số lỗi phổ biến:
- – Dùng chai nhựa tái chế
- – Bao bì không kín → tiếp xúc không khí
- – Bao bì bị rò rỉ nước đá
- – Dùng bao bì dễ phản ứng hóa học (kim loại dễ oxy hóa)
3.3. Thời gian bảo quản quá lâu
Nhiều mẫu chỉ giữ được tính ổn định trong 4 – 24 giờ – tùy loại dẫn tới kết quả:
- – Mẫu bị oxy hóa
- – Mẫu lên men
- – Mẫu biến tính hoặc phân hủy
Giải pháp IRDOP khuyến nghị:
✔ Gửi mẫu ngay trong ngày
✔ Sử dụng túi/ hộp bảo quản chuẩn
✔ Giữ đúng điều kiện: nhiệt độ phòng – lạnh thường – lạnh sâu tùy sản phẩm
4. Vận chuyển mẫu – yếu tố dễ bị xem nhẹ nhưng cực kỳ quan trọng
4.1. Vận chuyển sai nhiệt độ
Mẫu bị để trong cốp xe, ngoài trời hoặc không có đá gel → biến đổi nhanh.
4.2. Chấn động mạnh làm mẫu thay đổi cấu trúc
Rung lắc mạnh trong quá trình di chuyển có thể gây:
- – Tách lớp
- – Vón cục
- – Thay đổi pH
- – Mẫu bị phá vỡ cấu trúc ban đầu
4.3. Không ghi nhãn đầy đủ
Gây hiểu nhầm về:
- – Tên mẫu
- – Ngày lấy
- – Điều kiện bảo quản
- – Chỉ tiêu yêu cầu
Giải pháp:
✔ Sử dụng thùng xốp / túi giữ nhiệt
✔ Ghi nhãn đầy đủ
✔ Cố định mẫu chống rung lắc
✔ Ưu tiên vận chuyển thẳng đến phòng lab ngay trong ngày
5. Sai lệch trong phòng thí nghiệm (nếu chọn đơn vị không uy tín)
Một số nguyên nhân từ phía phòng thí nghiệm không đạt chuẩn:
- – Thiết bị không được hiệu chuẩn
- – Dụng cụ không vô trùng
- – Quy trình thử nghiệm không chuẩn hóa
- – Nhân sự thao tác sai
- – Không kiểm soát chéo kết quả
Đó chính là lý do ISO/IEC 17025:2017 được xem là tiêu chuẩn quan trọng nhất để đánh giá năng lực phòng thí nghiệm.
6. IRDOP – Đơn vị kiểm nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025:2017, đảm bảo kết quả chính xác – minh bạch
IRDOP tự hào là một trong những phòng thí nghiệm tại Việt Nam được công nhận ISO/IEC 17025:2017, đảm bảo:
– Kiểm soát chặt chẽ từ khâu lấy mẫu đến phát hành kết quả
- + Lấy mẫu theo SOP chuẩn quốc tế
- + Bảo quản và vận chuyển theo đúng nhiệt độ yêu cầu
- + Quy trình tiếp nhận mẫu chuẩn hóa
– Hệ thống thiết bị hiện đại – được hiệu chuẩn định kỳ
· Đảm bảo sai số nhỏ nhất, kết quả luôn ổn định.
· Nhân sự được đào tạo chuyên sâu: Chuyên gia trong lĩnh vực dược, mỹ phẩm, thực phẩm, môi trường.
· Kết quả kiểm nghiệm có giá trị pháp lý: Được chấp nhận trong hồ sơ công bố sản phẩm, đấu thầu, đối tác quốc tế.
7. Kết luận
Kết quả kiểm nghiệm chỉ thực sự chính xác khi mẫu được lấy đúng – bảo quản đúng – vận chuyển đúng – kiểm nghiệm đúng.
Để hạn chế tối đa sai lệch, doanh nghiệp nên:
✔ Tuân thủ đầy đủ yêu cầu kỹ thuật
✔ Sử dụng bao bì – nhiệt độ phù hợp
✔ Gửi mẫu sớm
✔ Lựa chọn phòng kiểm nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025
IRDOP – Đơn vị kiểm nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025:2017, đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình đảm bảo chất lượng sản phẩm.
📞 Hotline: 024 3553 5355/ +84 94 386 33 55
📧 Email: cskh@irdop.org🌐 Website: https://irdop.org
