1. Đồ uống giải rượu là gì?
Đồ uống giải rượu là các sản phẩm dạng nước hoặc bột pha, được sử dụng sau khi uống rượu bia với mục đích hỗ trợ cơ thể giảm mệt mỏi, buồn nôn, khô miệng và hỗ trợ chức năng gan. Các sản phẩm này không có khả năng trung hòa hay loại bỏ rượu ngay lập tức, mà chủ yếu tác động gián tiếp thông qua việc bù nước, cung cấp vi chất và hỗ trợ quá trình chuyển hóa ethanol tại gan (1).
2. Vai trò của gan trong chuyển hóa rượu bia
Sau khi vào cơ thể, ethanol được gan chuyển hóa chủ yếu thông qua hệ enzyme alcohol dehydrogenase (ADH) và aldehyde dehydrogenase (ALDH), tạo thành acetaldehyde – một chất trung gian có độc tính cao. Quá trình này làm tăng stress oxy hóa và gây áp lực lớn lên tế bào gan, đặc biệt khi uống rượu bia với lượng lớn hoặc kéo dài (2). Vì vậy, nhiều đồ uống giải rượu tập trung vào các thành phần có nguồn gốc thảo dược nhằm hỗ trợ chức năng gan.
3. Nhóm thảo dược thường gặp trong đồ uống giải rượu
3.1. Nhóm thảo dược hỗ trợ chức năng gan
Atiso (Cynara scolymus)
Atiso chứa các hợp chất polyphenol, đặc biệt là cynarin, có tác dụng kích thích tiết mật, hỗ trợ quá trình tiêu hóa chất béo và góp phần hỗ trợ chức năng gan. Atiso thường được sử dụng trong các sản phẩm hỗ trợ gan và đồ uống giải rượu tại nhiều quốc gia (3).
Diệp hạ châu (Phyllanthus niruri)
Diệp hạ châu là dược liệu phổ biến trong y học cổ truyền, được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào gan và hỗ trợ cải thiện các chỉ số men gan trong một số trường hợp (4).
Kế sữa – Milk thistle (Silybum marianum)
Hoạt chất chính của kế sữa là silymarin, được ghi nhận có tác dụng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan. Kế sữa thường xuất hiện trong các sản phẩm hỗ trợ gan và giải rượu tại châu Âu và Bắc Mỹ (5).
3.2. Nhóm thảo mộc giúp giảm triệu chứng khó chịu sau uống rượu
Gừng (Zingiber officinale)
Gừng có tác dụng giảm buồn nôn, hỗ trợ tiêu hóa và làm ấm cơ thể. Đây là thành phần phổ biến trong các loại đồ uống giải rượu nhờ khả năng giúp giảm cảm giác nôn nao sau khi uống rượu bia (6).
Cam thảo (Glycyrrhiza glabra)
Cam thảo có tác dụng làm dịu niêm mạc dạ dày và tạo vị ngọt tự nhiên. Tuy nhiên, cam thảo thường chỉ được sử dụng với hàm lượng thấp để tránh ảnh hưởng đến huyết áp khi dùng kéo dài (7).
Nhân trần
Nhân trần là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền Việt Nam, thường được dùng để thanh nhiệt, hỗ trợ gan và mật và được bổ sung trong một số loại nước giải khát thảo dược (8).
3.3. Nhóm thành phần bù nước và điện giải
Rượu bia có tác dụng lợi tiểu, làm tăng nguy cơ mất nước. Vì vậy, các đồ uống giải rượu thường bổ sung chanh, mật ong hoặc nước dừa để cung cấp nước, vitamin và khoáng chất, góp phần giảm mệt mỏi sau uống rượu (9).
4. Đồ uống giải rượu có thực sự “giải say”?
Theo các tổ chức y tế, không có thực phẩm hay đồ uống nào có thể làm tỉnh rượu ngay lập tức. Thời gian đào thải rượu phụ thuộc chủ yếu vào tốc độ chuyển hóa của gan. Các đồ uống giải rượu chỉ có tác dụng hỗ trợ cơ thể thích nghi tốt hơn với tình trạng sau uống rượu, thông qua việc bù nước, hỗ trợ gan và giảm triệu chứng khó chịu (1)(10).
5. Những lưu ý khi sử dụng đồ uống giải rượu
Không nên lạm dụng đồ uống giải rượu để bù đắp cho việc uống rượu bia quá mức.
Người có bệnh gan, dạ dày, phụ nữ mang thai hoặc người đang sử dụng thuốc nên tham vấn chuyên môn trước khi dùng.
Việc hạn chế rượu bia và duy trì lối sống lành mạnh vẫn là biện pháp bảo vệ sức khỏe gan hiệu quả nhất (10).
6. Kết luận
Các đồ uống giải rượu hiện nay thường sử dụng thảo dược và nguyên liệu tự nhiên như atiso, diệp hạ châu, kế sữa, gừng cùng các thành phần bù nước nhằm hỗ trợ chức năng gan và giảm triệu chứng khó chịu sau uống rượu. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ, không thể thay thế cho việc kiểm soát lượng rượu bia tiêu thụ và chăm sóc sức khỏe gan một cách chủ động.
Trong bối cảnh thị trường có nhiều sản phẩm đồ uống và thực phẩm thảo dược, vai trò của các đơn vị kiểm nghiệm độc lập như IRDOP là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng, an toàn và tính minh bạch của sản phẩm. Thông qua hoạt động kiểm nghiệm, đánh giá chỉ tiêu an toàn và cung cấp thông tin khoa học, IRDOP góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ quy định và giúp người tiêu dùng tiếp cận các sản phẩm phù hợp, được kiểm soát về mặt khoa học.
Tài liệu tham khảo
(1) World Health Organization (WHO). Alcohol and health.
(2) National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA). Alcohol metabolism.
(3) European Medicines Agency (EMA). Assessment report on Cynara scolymus.
(4) National Institutes of Health (NIH). LiverTox: Phyllanthus species.
(5) National Institutes of Health (NIH). LiverTox: Milk thistle.
(6) European Medicines Agency (EMA). Assessment report on Zingiber officinale.
(7) European Medicines Agency (EMA). Assessment report on Glycyrrhiza glabra.
(8) Dược thư Quốc gia Việt Nam. Nhân trần.
(9) United States Department of Agriculture (USDA). FoodData Central.
(10) Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Effects of alcohol on the body.
——————————
Viện Nghiên cứu & Phát triển Sản phẩm Thiên nhiên (IRDOP)
Số 12 Phùng Khoang 2, Trung Văn, Nam Từ Liêm, Hà Nội
0912 359 499
#IRDOP #KhoaHocSucKhoe #AnToanThucPham #KiemNghiemChatLuong #ThongTinKhoaHoc
